سابقه و هدف: گیاه آنقوزه با نام علمی(Ferula assa-foetida L) یکی از ارزشمندترین گیاهان دارویی بومی ایران با سابقه‌ای کهن در طب سنتی است. با وجود پژوهش‌های گسترده در زمینه ترکیبات شیمیایی و خواص دارویی این گیاه، شکاف قابل‌توجهی در کاربردهای عملی و تجاری‌سازی آن در صنایع مختلف وجود دارد. این مطالعه با هدف مرور پتانسیل‌های زیستی و کاربردهای نوین این گیاه در کشاورزی پایدار و صنایع غذایی انجام شد.
يافته ها: مهم‌ترین ترکیبات زیست‌فعال آنقوزه شامل سسکوئی‌ترپن‌کومارین‌ها (آمبلیپرنین، گالبانیک اسید، فارنسیفرول‌ها) و ترکیبات گوگردی هستند که طیف وسیعی از فعالیت‌های بیولوژیک از جمله ضدسرطان، محافظت عصبی، ضدویروس، ضدمیکروب، آنتی‌اکسیدانی و حشره‌کشی را نشان می‌دهند (Iranshahy & Iranshahi, 2023 Razavi & Nazemiyeh,2010 ). مطالعات اخیر نشان داده‌اند که اسانس آنقوزه دارای اثر حشره‌کشی و دورکنندگی قوی علیه آفات انباری نظیر Tribolium confusum و Ephestia kuehniella است که می‌تواند به عنوان جایگزینی ایمن برای سموم شیمیایی در کشاورزی پایدار مطرح شود
(Amiri & Karimi,2020;Sarraf & Ghorbani,2020)همچنین، فعالیت ضد میکروبی و آنتی‌اکسیدانی آن، پتانسیل بالایی برای استفاده به عنوان نگه‌دارنده طبیعی در صنایع غذایی دارد (Bell & Smith,2023). با این حال، چالش‌هایی نظیر ناپایداری ترکیبات و بوی تند، استفاده صنعتی از آن را محدود کرده است که استفاده از فناوری‌های نوین مانند نانوامولسیون‌ها و ریزپوشانی به عنوان راهکارهای مؤثر پیشنهاد می‌شود ((Moghaddam & Alavi,2020 .
نتیجه‌گیری: گیاه آنقوزه یک منبع استراتژیک و چندمنظوره با پتانسیل بالای تجاری‌سازی است. توسعه فرمولاسیون‌های پایدار و انجام کارآزمایی‌های بالینی و مزرعه‌ای، گام‌های ضروری برای بهره‌برداری کامل از این گنجینه طبیعی محسوب می‌شود.