فرآورده‌های زنبور عسل شامل عسل، ژل رویال، گرده گل، بره موم، موم، زهر زنبور و نان زنبور عسل، از دیرباز در طب سنتی جایگاه ویژه‌ای داشته‌اند و امروزه با افزایش مقاومت آنتی‌بیوتیکی و تمایل به ترکیبات طبیعی، توجه پژوهشگران به این محصولات معطوف شده است. این مقاله مروری با هدف بررسی جامع ترکیبات شیمیایی، خواص زیستی، کاربردهای درمانی و چالش‌های ایمنی و استانداردسازی مهم‌ترین فرآورده‌های زنبورعسل تدوین شده است. عسل با دارا بودن ترکیبات فنولیک و پراکسید هیدروژن، فعالیت ضدباکتریایی قابل‌توجهی داشته و در ترمیم زخم‌های مزمن مؤثر است. ژل رویال حاوی پروتئین‌های اصلی رویال و اسید دکسنوئیک منحصربه‌فرد بوده و خواص آنتی‌اکسیدانی و بهبوددهنده باروری دارد؛ اما حساسیت‌زایی بالایی دارد. گرده گل با 40-22 درصد پروتئین، غنی‌ترین منبع تغذیه‌ای بوده و به‌عنوان محرک رشد در دامپزشکی کاربرد دارد. بره موم با بیش از ۳۰۰ ترکیب شناسایی‌شده، قوی‌ترین خواص ضدباکتریایی و آنتی‌اکسیدانی را داراست و اثر هم‌افزایی با آنتی‌بیوتیک‌ها نشان می‌دهد. زهر زنبور با ترکیب ملیتین، قوی‌ترین اثر ضدقارچی را دارد اما سمیت آن محدودکننده است. نان زنبور عسل (گرده تخمیرشده) آلرژن‌زایی کمتری نسبت به گرده خام داشته و موم عسل عمدتاً در پوشش‌دهی مواد غذایی و لوازم آرایشی کاربرد دارد. مهم‌ترین چالش‌های ایمنی شامل واکنش‌های آلرژیک (به‌ویژه آنافیلاکسی)، آلودگی به سموم طبیعی گیاهی (آلکالوئیدهای پیرولیزیدینی و گریزانوتوکسین‌ها)، باقیمانده آفت‌کش‌ها، فلزات سنگین، میکروپلاستیک‌ها و تشکیل هیدروکسی‌متیل‌فورفورال در اثر حرارت‌دهی است. همچنین تنوع ترکیبات وابسته به منشأ جغرافیایی و نبود استانداردهای یکپارچه، چالش عمده‌ای در کاربرد بالینی این محصولات محسوب می‌شود. فرآورده‌های زنبور عسل با دارا بودن ترکیبات زیست‌فعال متنوع، پتانسیل بالایی برای کاربرد در صنایع غذایی، دارویی و پزشکی دارند. با این حال، استفاده ایمن و مؤثر از این محصولات مستلزم انجام کارآزمایی‌های بالینی استاندارد، تدوین پروتکل‌های یکپارچه برای استخراج و ارزیابی، توسعه روش‌های حساس برای پایش آلاینده‌ها، و ایجاد دستورالعمل‌های دقیق دوزاژی است. تحقیقات آینده باید بر استانداردسازی، شناسایی مکانیسم‌های مولکولی اثر و کاهش خطرات ایمنی متمرکز شود.