زمینه و هدف: مقاله حاضر با هدف طراحی و ارائه الگوی گزینش و جذب دانش‌آموختگان نخبه دانشگاه‌های کشور در ارتش جمهوری اسلامی ایران انجام گردید.
روش: این پژوهش ازنظر هدف کاربردی، ازنظر نوع اجرای پژوهش اکتشافی با رویکرد آمیخته (کیفی-کمی) است. جامعه آماری، تعداد 320 نفر از کلیه نخبگان (دانشجویان نخبه و فارغ‌التحصیلان نخبه) احراز شده در بنیاد ملی نخبگان است که حداقل یکی از جوایز بنیاد (اعم از جایزه شهید شهریاری، شهید کاظمی، شهید چمران و شهید صیاد شیرازی) را در طول 3 سال گذشته دریافت کرده‌اند، می‌باشند. حجم نمونه در مرحله مصاحبه به روش هدفمند قضاوتی به تعداد 13 نفر از خبرگان و مدیران بنیاد نخبگان نیروهای مسلح و آجا و برای پرسشنامه با استفاده از فرمول کوکران تعداد 175 نفر محاسبه و نمونه‌گیری به روش تصادفی طبقاتی انجام ‌شده است. از مصاحبه، پرسشنامه و مطالعات کتابخانه‌ای به‌عنوان ابزار جمع‌آوری داده استفاده ‌شده است. روایی پرسش‌نامه با استفاده از شاخص نسبت روایی محتوایی (CVR) مورد تائید قرار گرفت. همچنین پایایی آن با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ مقدار 842/0 به دست آمد.
یافته‌ها: در این پژوهش با بهره‌­گیری از رویکرد اکتشافی و با استفاده از نظریه‌پردازی داده‌بنیاد، الگوی گزینش و جذب دانش‌آموختگان نخبه دانشگاه‌های کشور در آجا مبتنی بر سه مرحله کدگذاری باز، محوری و انتخابی ارائه گردید. در بخش کمی پژوهش با روش‌­شناسی مدلسازی معادلات ساختاری با رویکرد حداقل مربعات جزئی و با استفاده از نرم­افزار Smart-Pls به ارزیابی و اعتبارسنجی روابط علّی بیان شده در هریک از قضایای حکمی پرداخته شد و هریک از فرضیه­‌های تبیین شده مورد سنجش قرار گرفت.
نتیجه‌گیری: نتایج بدست آمده در اعتبارسنجی فرضیه‌های پژوهش، از مجموع 15 فرضیه آزمون شده، تمامی فرضیه‌های پژوهش به غیر از فرضیه‌های شماره 5، 8، 9، 10، و 14 تأئید گردیده‌اند و بر گزینش و جذب دانش‌آموختگان نخبه دانشگاه‌های کشور در آجا اثر معناداری داشته‌ است.