گونه Plagiomnium undulatum (Hedw.) T.J.Kop. متعلق به تیره Mniaceae، از خزه‌های آکروکارپوس است که در زیستگاه‌های مرطوب جنگلی در بسترهایی همچون خاک اسیدی، چوب و سنگ می‌روید که بیشتر در مناطق مرطوب و مکان‌های سایه دار و جنگل‌ها رشد می‌کند و گاهی در زیستگاه‌های کوهستانی هم یافت می‌شود1.
این مطالعه به بررسی و تعیین مقادیر کمی و کیفی ترکیبات شیمیایی اندام‌های گامتوفیتی در این گونه‌ی خزه‌‌ای می پردازد که میزان این مواد در خزه‌ها بستگی به محیط زندگی و فصل رویشی آن‌ها دارد. این ترکیبات (متابولیت‌های ثانویه)، یکی از شاخصه‌های تمایز در خزه‌‌ها محسوب میگردند که از ارزش‌ خاصی در مطالعات کمو‌تاکسونومی، کمو‌اکولوژی و دارویی برخوردار می‌باشند. امروزه در کشورهایی مانند چین و هند و مکزیک از خزه‌ها برای درمان برخی از امراض از جمله درمان بریدگی‌ها، سوختگی، کبودی و بیماری‌هایی مانند سل ، التهاب لوزه و برونشیت استفاده می‌شود که با بررسی ترکیبات موجود در خزها می‌توان به خواص درمانی آنها پی برد2.
نمونه‌های مورد مطالعه از دو جمعیت متفاوت A و B به ترتیب از جنگل هلومسر با ارتفاع 2000‌ متر و جنگل نور با ارتفاع 739 متر از سطح دریا واقع در استان مازندران در فصل بهار جمع آوری و پس از شناسایی در هرباریوم مرکزی دانشگاه تهران ذخیره شدند. در این مطالعه ترکیبات استخراجی حاصل از عصاره‌ی متانولی-کلروفرمی بر اساس روش Bligh and Dyer3 را با دستگاه GC MS ، مورد شناسایی و آنالیز قرار دادیم، سپس آنالیزهای مربوطه را با نرم افزار PAST مقایسه کردیم.
هدف اصلی این پژوهش، بررسی اثر عامل ارتفاع در این دو جمعیت می‌باشد تا بواسطه آن دریابیم چه تغییراتی در ترکیبات شیمیایی این نمونه‌ها رخ می‌دهد. با مطالعات بیوشیمیایی و ترکیبات فعال بیولوژیکی می توان عناصر مربوط به ثبات گونه‌ها در جمعیت‌های مختلف را مشخص کرد.
بررسی‌ها نشان می‌دهد که جمعیت A شامل 25 ترکیب و جمعیت B دارای 29 ترکیب هستند و از بین ترکیبات موجود در جمعیت‌های A و B حدود 14 ترکیب بطور مشترک شناسایی شد که با افزایش ارتفاع میزان آن‌ها تغییر میکند، ترکیبات Eicosane و Neophytadiene در جمعیت A و B به ترتیب بیشترین مقدار را دارند.