شهر قم یکی از مهم ترین پایگاه مذهبی جهان تشیع و نیز دومین مرکز زیارتی کشور ایران است. به لحاظ موقعیت مذهبی خاص این استان در میان دیگر شهرها، گردشگری مذهبی جای رشد و توسعه قابل توجهی در این شهر دارد؛ با این حال این تنها نقطه قوت این شهر برای جذب گردشگر نیست.
امروزه، آثار باستانی و جاذبه های تاریخی- فرهنگی عامل مهمی در جذب گردشگر است. این شهر نیز، با بهره مندی از جاذبه های تاریخی- فرهنگی گوناگون، نظیر مقابر گنبد سبز، تیمچه بازار و... در صورت بالفعل شدن این جاذبه ها، می تواند پذیرای تعداد قابل توجهی از گردشگران داخلی و خارجی باشد. آمارها مبین آن است که بناهای تاریخی و فرهنگی می توانند به عنوان گزینه های تنوع بخشی گردشگری استان، در کنار زیارت مورد توجه برنامه ریزان قرار گیرند.
در این میان شهر قم، هر چند از آمار زائران و گردشگران مذهبی قابل قبولی برخوردار است، اما به اذعان کارشناسان هنوز زیر ساخت های آن از توسعه یافتگی لازم برخوردار نیست. بنابراین در این مقاله، جاذبه های تاریخی- فرهنگی به عنوان بستر مناسب و مکمل گردشگری مذهبی معرفی می شود.
با توجه به اینکه شهر قم، از یک سو از قابلیت های گردشگری بالایی در زمینه های مختلف برخوردار است و از سوی دیگر سالانه پذیرای گردشگران بی شماری از نقاط مختلف کشوراست؛ هدف اصلی تحقیق مزبور شناخت پتانسیل ها و محورهای تاریخی- فرهنگی گردشگری شهر قم بوده است. در این راستا، نگارنده بر آن است که با انتخاب مسیرهای نمونه در محدوده شهر قم، به ارائه ی محورهای تاریخی- فرهنگی در سطح استان بپردازد و انگیزه های تاریخی- فرهنگی را در کنار جاذبه های زیارتی، برای توسعه هر چه بیشتر صنعت گردشگری این استان معرفی نماید. شیوه تحقیق، به روش توصیفی- تحلیلی بوده؛ و ابزار و شیوه های گردآوری اطلاعات، کتابخانه ای و میدانی است.